Хуванцар нь манай гарагт хамгийн өргөн тархсан материалуудын нэг хэдий ч хуванцар, түүний хүний эрүүл мэндэд үзүүлэх нөлөөний талаар ойлголт хангалтгүй байна. Хуванцрын үйлдвэрлэл, хэрэглээ өсөхийн хэрээр хүн төрөлхтөн түүний нөлөөнд өртөх нь нэмэгддэг. Өнөөдрийг хүртэл хуванцрын хүний эрүүл мэндэд үзүүлэх нөлөөний судалгаанууд цооногоос боловсруулах үйлдвэр хүртэл, дэлгүүрийн лангуунаас хүний биед хүртэл, хог хаягдлаас агаар бохирдуулагч болон далайн хуванцар хүртэл хуванцрын амьдралын мөчлөгийн зөвхөн тодорхой үеүдэд төвлөрч байсан. Хуванцрын амьдралын мөчлөгийн үе шат бүр хүний эрүүл мэндэд ихээхэн эрсдэл учруулдаг. Хуванцрын амьдралын мөчлөгийн нөлөөг үнэлэхэд “Хуванцар хүний эрүүл мэндэд газар сайгүй заналхийлж байна” гэх аймшигт, бодит дүр зургийг тод томруунаар харж болохоор байна.
Хуванцар нь нуугдмал мэт санагддаг ч үнэн хэрэгтээ дэлхийн нийтийн эрүүл мэндэд хамгийн ил тод, өсөн нэмэгдэж буй хямралуудын нэг болсныг бөгөөд хуванцар бүтээгдэхүүнүүд хэрэглээний дараа жижиг хэсгүүдэд задарч, бичил хуванцар болон химийн хорт бодис хэлбэрээр хоол хүнс, ус, агаар, хүрээлэн буй орчныг бохирдуулсаар байна.
Дэлхий нийтэд хуванцрын үйлдвэрлэл жил ирэх тусам нэмэгдэж буй энэ үед түүний сөрөг нөлөө ч дагаад нэмэгдэх хандлагатай байна. Тэгвэл бид өдөр тутамдаа хуванцрыг “хэрэглэж” байдгийг мэдэх үү? Хуванцар зөвхөн хүний биед:
- Амаар залгих
- Агаараар амьсгалах
- Арьсаар дамжин нэвтэрч эрүүл мэндэд сөргөөр нөлөөлж байдаг.
Хуванцрын үндсэн түүхий эдийг гидравлик хугарал буюу фракинг аргаар гарган авахад ашигладаг 170 гаруй химийн бодис нь хорт хавдар үүсгэх, мэдрэлийн тогтолцоог доройтуулах, нөхөн үржихүй болон өсөлт, хөгжилд хортойгоор нөлөөлөх, дархлааны тогтолцоог доголдуулах зэргээр хүний эрүүл мэндэд сөргөөр нөлөөлдөг болох нь тогтоогдсон. Эдгээр хорт бодисууд нь арьс, нүд болон бусад мэдрэхүйн эрхтэн, амьсгалын зам, мэдрэл, хоол боловсруулах тогтолцоо, элэг, тархинд шууд нөлөө үзүүлдэг нь баримтаар нотлогдсон.
Харин байгаль орчинд үзүүлэх хор нөлөөний хувьд хэмжээлшгүй их юм. Хуванцрын амьдралын мөчлөг хэрэглээд дууссаны дараа газрын хөрсөнд очоод хамгийн багадаа 500 жил “нойрсдог”. Нөхөн сэргэх хугацаа 500 жил. Хүний амьдралын мөчлөгөөр бол бидний үр удмын тав зургаадах үеэс дөнгөж “өндийнө”…
Эх сурвалж: “Хуванцар ба эрүүл мэнд – Хуванцар ертөнцийн далд өртөг” тайлан
